Bitcoin-ontwikkelaars hebben een controversieel voorstel ingediend om oude, kwantumkwetsbare Bitcoin-adressen preventief te bevriezen. Het Bitcoin Improvement Proposal 361 (BIP-361) beoogt het netwerk te beschermen tegen toekomstige aanvallen van kwantumcomputers door bepaalde coin-formaten onbruikbaar te maken.
Het voorstel richt zich specifiek op Bitcoin-adressen die gebruikmaken van verouderde cryptografische standaarden. Deze adressen, voornamelijk uit de vroege jaren van Bitcoin, zouden volgens de ontwikkelaars kwetsbaar zijn voor aanvallen van krachtige kwantumcomputers die binnen enkele jaren operationeel kunnen worden.
Welke Bitcoin-adressen worden geraakt
BIP-361 zou van toepassing zijn op zogenaamde Pay-to-Public-Key (P2PK) adressen en hergebruikte Pay-to-Public-Key-Hash (P2PKH) adressen waarbij de publieke sleutel al bekend is op de blockchain. Naar schatting gaat het om ongeveer 1,72 miljoen Bitcoin ter waarde van ruim €108 miljard bij de huidige koers van €62.723.
De maatregel zou niet gelden voor moderne SegWit-adressen (bech32) en Taproot-adressen, die een sterkere cryptografische beveiliging hebben. Gebruikers van deze nieuwere adresformaten ondervinden geen hinder van het voorstel.
Hunter Beast, een van de initiatiefnemers achter BIP-361, stelt dat de maatregel noodzakelijk is om "catastrofale gevolgen voor het Bitcoin-netwerk" te voorkomen. Volgens Beast zouden kwantumcomputers binnen vijf tot tien jaar in staat kunnen zijn om de ECDSA-handtekeningen van oude Bitcoin-adressen te kraken.
De technische achtergrond van het kwantumrisico
Om het kwantumrisico te begrijpen, moeten we kijken naar de cryptografische fundamenten van Bitcoin. Het netwerk gebruikt Elliptic Curve Digital Signature Algorithm (ECDSA) voor het genereren van handtekeningen. Deze methode stoelt op het wiskundige probleem van discrete logaritmes over elliptische krommen, dat voor klassieke computers praktisch onmogelijk is om op te lossen.
Kwantumcomputers daarentegen kunnen gebruikmaken van Shor's algoritme, ontwikkeld door wiskundige Peter Shor in 1994. Dit algoritme kan factoriseringsberekeningen en discrete logaritmes exponentieel sneller oplossen dan klassieke methoden. Een sufficiently krachtige kwantumcomputer zou daarmee ECDSA-handtekeningen kunnen breken en toegang krijgen tot Bitcoin-fondsen.
IBM stelt in hun kwantum roadmap dat kwantumcomputers met 4.000 tot 10.000 logische qubits nodig zijn om RSA-2048 encryptie te breken. Voor Bitcoin's ECDSA zou een vergelijkbare kracht vereist zijn. Huidige kwantumcomputers zoals IBM's 127-qubit Eagle zijn nog ver verwijderd van deze drempel, maar de ontwikkeling versnelt.
Historische context en vergelijkbare voorstellen
Dit is niet de eerste keer dat Bitcoin-ontwikkelaars zich buigen over kwantumbeveiliging. Al in 2013 waarschuwde cryptograaf Matthew Green voor de kwantumdreiging. In 2017 introduceerden ontwikkelaars BIP-340, dat de basis legde voor Schnorr-handtekeningen in Taproot, deels vanwege verbeterde kwantumresistentie.
Andere cryptocurrencies hebben al concrete stappen gezet. Ethereum plant de overgang naar kwantumresistente cryptografie in hun toekomstige updates. Projecten zoals IOTA en Cardano integreerden vanaf het begin post-kwantumcryptografie in hun ontwerp.
Het verschil met BIP-361 ligt in de preventieve aard. Waar andere voorstellen zich richten op forward compatibility, grijpt dit voorstel actief in op bestaande coins. Dat maakt het juridisch en ethisch complexer.
Kritiek op preventieve bevriezing
Het voorstel stuit op felle weerstand binnen de Bitcoin-gemeenschap. Critici waarschuwen dat het bevriezen van coins ingaat tegen het fundamentele principe van eigendomsrechten binnen Bitcoin. Het Bitcoin Improvement Proposal proces is expliciet bedoeld voor technische verbeteringen, niet voor het confisqueren van coins.
Jameson Lopp, medeoprichter van Casa en prominent Bitcoin-ontwikkelaar, uitte op sociale media zijn zorgen over de precedentwerking. "Als we vandaag coins kunnen bevriezen vanwege kwantumrisico's, wat weerhoudt ons er morgen van om andere 'probleemcoins' te blokkeren?", aldus Lopp tijdens een ontwikkelaarsconferentie in maart.
Bovendien wijzen tegenstanders erop dat veel van de kwantumkwetsbare coins waarschijnlijk al verloren zijn. Satoshi Nakamoto's geschatte 1 miljoen Bitcoin uit de vroege mining-periode vallen bijvoorbeeld onder deze categorie, maar zijn hoogstwaarschijnlijk niet meer toegankelijk.
Economische impact en marktdynamiek
De economische gevolgen van BIP-361 zouden verstrekkend zijn. Het permanent uit de circulatie nemen van 1,72 miljoen Bitcoin betekent een reductie van 8,2% van het totale aanbod. In traditionele economische theorie zou dit leiden tot prijsstijging door schaarste, maar Bitcoin-markten reageren complex op dergelijke ontwikkelingen.
Verschillende analyses tonen aan dat veel van de kwantumkwetsbare coins al jaren niet bewogen hebben. Chainalysis data suggereert dat ongeveer 20% van alle Bitcoin (ongeveer 4 miljoen coins) al verloren is door vergeten private keys of overleden eigenaren. De overlap tussen verloren coins en kwantumkwetsbare coins is aanzienlijk.
Voor institutionele investeerders creëert BIP-361 onzekerheid. MicroStrategy, met hun 190.000 Bitcoin voorraad, Tesla en andere corporate holders gebruiken moderne custody oplossingen die het risico beperken. Maar het precedent van coin-bevriezing zou affect op regulatoire perceptie en compliance kunnen hebben.
Nederlandse context en timing
Voor Nederlandse Bitcoin-houders heeft het voorstel beperkte directe gevolgen. De meeste Nederlandse exchanges zoals Bitvavo en BTC Direct gebruiken al jaren moderne SegWit-adressen voor klantenwallets. Particuliere gebruikers die oude wallet-software gebruiken of coins uit de periode 2009-2012 bezitten, zouden wel geraakt kunnen worden.
De Nederlandse Bitcoin Association (NBA) heeft nog geen officieel standpunt ingenomen, maar voorzitter Melle Bijlsma uitte informeel zorgen over de precedentwerking. "Bitcoin's waardepropositie ligt in censuurresistentie en eigendomsgarantie. Elke ingreep daarop ondermijnt het fundament", aldus Bijlsma in een recente podcast.
De AFM en DNB houden de ontwikkelingen nauwlettend in de gaten. Hoewel beide toezichthouders nog geen publieke statements hebben uitgegeven, zou een coin-bevriezing mechanisme implicaties hebben voor de classificatie van Bitcoin als digitaal activum onder MiCA-wetgeving.
Internationale reacties en alternatieve oplossingen
De internationale cryptogemeenschap reageert verdeeld op BIP-361. Amerikaanse ontwikkelaar Adam Back, CEO van Blockstream, steunt het principe maar pleit voor een opt-out mechanisme waarbij eigenaren hun coins kunnen migreren naar kwantumresistente adressen voordat de bevriezing plaatsvindt.
Een alternatief voorstel, BIP-????, stelt voor om een "grace period" van 5 jaar in te stellen waarin eigenaren van kwantumkwetsbare adressen hun coins kunnen overzetten. Na deze periode zouden alleen actief ongebruikte coins bevoren worden, niet alle coins in oude formaten.
Cryptografen als Matthew Green en cryptoanalist Filippo Valsorda pleiten voor een hybride aanpak. Hun voorstel combineert het introduceren van post-kwantumcryptografie voor nieuwe transacties met een opt-in upgrade pad voor bestaande gebruikers. Dit zou de meeste kwantumkwetsbare coins beschermen zonder eigendomsrechten te schenden.
De timing van het voorstel valt samen met recente doorbraken in kwantumcomputing. Google's nieuwste kwantumchip Willow bereikte eind 2025 een rekenkracht die klassieke computers miljoenen jaren zou kosten. Hoewel deze chip nog niet direct bedreigend is voor Bitcoin-cryptografie, toont het de snelle ontwikkelingen in het veld.
Met Bitcoin momenteel op €62.723 (een daling van 0,64% in 24 uur) en een totale marktkapitalisatie van €1.481 biljoen, zou het bevriezen van 1,72 miljoen coins ongeveer 8,2% van het totale aanbod uit de circulatie halen.
Wat staat er op het spel
Het BIP-361 voorstel bevindt zich nog in de vroege discussiefase en vereist brede consensus binnen de Bitcoin-gemeenschap voordat implementatie mogelijk wordt. Die consensus lijkt vooralsnog ver weg, maar de discussie over kwantumbeveiliging is definitief begonnen.
De uitkomst van dit debat zal waarschijnlijk de koers van Bitcoin-ontwikkeling voor het komende decennium bepalen. Het gaat niet alleen om technische aspecten, maar raakt de kern van wat Bitcoin representeert: een censuurresistent, gedecentraliseerd geldsysteem zonder central authority.
Voor investeerders betekent dit verhoogde volatiliteit in de korte termijn, maar mogelijk ook klarere lange termijn perspectieven op kwantumbeveiliging. De vraag is niet of kwantumcomputers Bitcoin kunnen bedreigen, maar wanneer precies en of preventieve maatregelen erger zijn dan de ziekte zelf. De Bitcoin-gemeenschap staat voor een van de grootste existentiële discussies sinds de invoering van SegWit in 2017.
